Авторизация

Авартеатралда – татар спектаклял

Пардав


Авартеатралда – татар спектаклял


МагIарул драматургиялъул ва театралъул хIакъалъулъ пикраби


Исана 10 июлалда ЦIадаса ХIамзатил цIаралда бугеб Аваразул драмаялъул театралъ сапар бухьана бакълъулазул ракьалде. Щибаб анкьалда гьедин магIарул мухъазде сапаразда, гастролазда руго артистал. Цересел анкьазда артистал щун рукIана Шамил районалъул ГьентIа, ГIуриб ва цоги росабалъеги.


Кинабго къватIиса: картошка, гIеч, пьеса…


10 июналда магIарул театралъул вакилзабаз МелъелтIа бихьизабуна татаразул драматург, хъвадарухъан ва публицист Туфан Миннуллинил (1935 – 2012 сс.) «Диляфрузил ункъо бахIарав» абураб комедиялда рекъон, лъураб «Цо ясалъул ункъо бахIарав» абураб спектакль.

Гьеб театралъулаб асар сценаялда лъун буго Дагъистаналъул халкъияй артистка Наира ХIайбулаевалъ, гьелъул режиссураялда рекъон.


 Гьеб спектаклялда Диляфрузил роль хIана Дагъистаналъул мустахIикъай артистка Машидат ГIумарасхIабовалъ. Диляфрузил «бахIарал» кколаан Шакур (Дагъистаналъул мустахIикъав артист ГIабдулхаликъ ГIабдулхаликъов), Ямил (Салим Камилов), ИсмагIил (Ибрагьим МуртазагIалиев) ва ХIалим ХIурматович (НурмухIамад НурмухIамадов). Цоги рокьул чвахи букIана Амурилги (Мурад ХIажиев) Сажидалги (Мадина МухIамадрасулова).


ГIаммаб куцалда абуни ва босани, спектакль чIамучIаб букIинчIо. ЧIаголъиялда хIана артистаз ролал. МагIарул театралде росун лъагIелцин бачIел артистазги лъикIаланго бажари бихьизабуна сценаялда.


ТIадагьаб комедиялъул жанр къабул гьабула хасго гIолохъанаб гIелалъ. ГIолилазе ругьунаб, гьезда бичIчIулеб, гьезул мацIалда хъвараб гIадаб асар бугоан гьеб. Пьеса татар мацIалдаса магIарул мацIалде буссинабун буго. Квешаб таржама гьечIоан. Амма гьоркьо-моркьор гIурус рагIаби ва тIубарал рагIабазул дандраял хIалтIизаричIогоги чIезе кIоларо магIарул театралъул вакилзабазда.


Цо кIудияб, бицинегIанасеб сюжет гьеб комедиялъул гьечIо. Ункъо гIолилав вуго по пуланаб росулъ цо ясалда сверухъ лъугьун. Сажидаги Диляфрузги гьудулзабиги рукIун, гьез хIилла ургъула «чIухIарал, гIамал кIудиял» васал ралъаргъизе –  гьел ахIула цого заманалда цоцаздаса балъго рицIцIил гъотIокье дандчIваялде. Спектаклялъул тIоцебесеб бутIаялда, акталда гьеб дандчIваялде хIадурлъи букIана, кIиабилеб акталда гьеб лъарахъ бугеб рицIцIил гъотIокь ккана ишал.


Шакурица малацагун заруца чIвалев вугониги, ИсмагIил абурав гIолилав хъамун нахъеги инчIо. Кутакалда газеталгун журналал цIалулев, лъадиги гьечIо херлъулев вугев ХIалим ХIурматович абурав хIараги вукIана гьенив. Персонажазул, комедиялда гIахьаллъулезул рукIана гIумруялдаса росарал, ургъун рахъичIел гIадал сипатал ва хасиятал.


Ахирги гьей Диляфруз Ямилие щвана ва пардав къана.


Авартеатралъул репертуаралъул ва санайил рихьизарулел спектаклязул гIемер бицен ккола интеллигенциялъул вакилзабазда гьоркьобги. Театралъул гIоркь ккурал чагIаз абула магIарулаз цIиял пьесаби хъвалел гьечIилан, гьединлъидал, жидеца къватIиса авторазул, цоги регионаздаса ва улкабаздаса драматургазул асараздаса пайда босулилан.


Амма… МагIарул театралъул гьумерлъун, чIухIилъун, гIаламатлъун ругел спектаклял рукIине ккела репертуаралда, гьезда хIур ккезе тей битIун гьечIо. Щай щибаб соналъ дунялалъулго театразда лъолел Эсхилил, Шекспирил ва цогидазулги пьесабаздасан асарал? «Гамлет» буго классика. Амма магIарул халкъалъулги буго классика. Гьеб кIочон тани, нилъ щал кколел?


Миллияб театралъ халкъалъул хасият бихьизабизе ккола


Щай Авартеатралъ, таманал гъурщалги хвезарун, Азербайжаналъул машгьураб «Аршин мал алан» абураб спектакль лъезе кколеб, «МугIрузул ГIали» щай цIикIкIун бихьизабуралеб? Бокьани, авар халкъалъул тарихги, къисабиги, асаралги гIезегIан руго. Бокьун гьечIого буго миллияб маданият цебетIезабизе.


ГIемерал хIалбихьиял рукIана Шамил имамасул заманалъул тарих сценаялдасан бихьизабизе. Амма жакъа къоялде щвезегIанги гьеб масъала тIубазе кIун гьечIо.


Вертолеталцин роржинаруна магIарул театралда. Амма нилъер халкъалъул рухIияб ва миллияб рахъ бихьизабизе захIмалъулеб буго.

ГIабасил МухIамадил «Саба-меседо», «Камалил Башир», «ХъахIабросулъа МахIмуд» абурал таватуразда рекъон, лъурал спектаклялги цIигьаричIо Авартеатралъ. Театралъе цIар кьурав ЦIадаса ХIамзатил асарги рихьулел гьечIо гьелъул сценаялдасан. Гьединал мисалал гIемер рехсезе бегьула.


Гьанже миллиял мацIазе, культурабазе ва литературабазе захIматал сонал рещтIана. Кин букIаниги, мацIалъулги, тарихалъулги, адабияталъулги, маданияталъулги гъансито ккола театр. 1941 соналда КIудияб ВатIанияб рагъде ун руго Авартеатралъул гIолилазул къокъа. Гьедин фашизм къезабиялъе гIоло чангияз рухIалги кьун руго. Бечедаб, кIудияб тарих буго магIарул театралъул. Бокьилаан жибго театрги дагьаб халкъалдехун гьумер битIун буссани, халкъалъги миллияб театралъул хIурмат гьабуни.


Автор: ГIизудинил ХIамзат

оценка новости: 
  • Не нравится
  • +10
  • Нравится
Оставить комментарий


ЦIех-рех
Нилъер заманалда магIарул халкъалъул аслияб масъалалъун щиб нужеца рикIкIунеб?
Ниж жамгIиял гьиназда
  •   VK 
  •  Facebook 
  •  Twitter 
  • OK

Мы в Twitter.Com


Мы в Ok.Ru

Курс валют предоставлен сайтом kursvalut.com